Licznik odwiedzin: 65719
Z kraju i ze świata      
   

2020-09-09 POMNIKI PRZYRODY PUSZCZY ZIELONKA / NATURE MONUMENTS OF THE ZIELONKA FOREST   


  

Piotr Fonfara

Puszcza Zielonka to duży, zwarty kompleks leśny położony na północny-wschód od granic Poznania i popularny teren wypoczynkowy jego mieszkańców. Niemal w całości objęty jest ochroną w postaci Parku Krajobrazowego Puszcza Zielonka o powierzchni przeszło 12 tys. ha. Najcenniejsze fragmenty zostały objęte ochroną rezerwatową (5 obiektów) oraz w ramach sieci „Natura 2000” – obszar „Uroczyska Puszczy Zielonki”, składający się z 5 enklaw. Utworzono tu także 5 użytków ekologicznych. Lasami Puszczy gospodaruje Nadleśnictwo Łopuchówko.

W położonej w samym sercu Puszczy miejscowości Zielonka, od 1979 r. istnieje niewielkie arboretum. Powstało ono z inicjatywy prof. dr hab. Jana Meisnera, dziekana Wydziału Leśnego dawnej Akademii Rolniczej w Poznaniu (obecnie Uniwersytet Przyrodniczy). Na powierzchni 86 ha zgromadzono ok. 1100 gatunków i odmian drzew i krzewów.

W Puszczy Zielonka, od drugiej połowy XIX w. prowadzona jest działalność doświadczalna, polegająca na wprowadzaniu do uprawy obcych geograficznie gatunków drzew. Efektem tych prac są liczne powierzchnie doświadczalne z pięknymi drzewostanami m.in. dębów czerwonych, daglezji czy żywotników. Obecnie działalność doświadczalna kontynuowana jest na terenie specjalnego Leśnego Zakładu Doświadczalnego Zielonka.

Według oficjalnych danych z CRFOP, w Puszczy istnieją 84 pomniki przyrody, w tym 5 grupowych - łącznie 118 pojedynczych drzew. W rzeczywistości prawdopodobnie pomników przyrody może być więcej. Wiele drzew ma przybite do pnia tabliczki a w rejestrze ich nie ma. Są też okazy znacznie ciekawsze, piękniejsze i dorodniejsze, które dopiero czekają na objęcie ich ochroną.

Do najbardziej znanych drzew Puszczy Zielonka należy pomnikowy buk z „Uroczyska Maruszka”. Jest to utarta nazwa największego obszaru starodrzewu w Puszczy Zielonka. Buk jest bardzo wysoki a jego obwód wynosi 456cm (2018). Ten wspaniały okaz, na opisywanym obszarze, nie ma sobie równych. Niestety kilka lat temu doznał dość poważnej kontuzji – odłamał się jeden gruby konar. Oby nie był to początek końca tego drzewa.

Mniej znana ale naprawdę warta zobaczenia jest aleja 10 pomnikowych buków w Dzwonowie. Dwa najgrubsze okazy osiągnęły ponad 4m w obwodzie pnia.

Spośród sosen, do niedawna do najciekawszych należał okaz w Głęboczku (255cm/2004) – o odsłoniętych na kilka metrów korzeniach. Niestety, obecnie odnaleźć można już tylko jego szczątki. Na dzień dzisiejszy największe wrażenie robi sosna, którą nazywam „Masztową”, w okolicach Dębogóry. To wysokie drzewo posiada prosty pień i ogromną, wysoko osadzoną koronę z potężnymi konarami rozwiniętymi we wszystkich kierunkach. Obwód sosny to 319cm (2020).

Największe skupiska dębów i w ogóle drzew pomnikowych znajdziemy w trzech miejscach: w okolicy leśniczówki Annowo, w okolicach jez. Bolechowskiego oraz w dawnym parku przy siedzibie nadleśnictwa w Łopuchówku. Z tych trzech miejsc, szczególnie warto odwiedzić okolice leśniczówki Annowo. Jest to największe skupisko pomnikowych okazów i w dodatku należących do najokazalszych w Puszczy Zielonka. To tu rosną m.in. najgrubsze w całej Puszczy dąb (539cm/2019) i lipa (422cm/2019) oraz ciekawy 3 – pienny okaz klonu zwyczajnego (238+280+105cm). Niezwykle piękne i bogate jest tu runo wczesnowiosenne a dodatkowym walorem jest sama leśniczówka – dawny dworek myśliwski von Treskowów, dawnych właścicieli okolicznych terenów i wsi.

Z dorodnych dębów znany jest też m.in. Trakt Poznański w okolicach Mielna. Dwa najgrubsze okazy rosną niemal naprzeciwko siebie. Nie są już w najlepszej kondycji a ich korony są słabo rozwinięte. Obwody ich pni to: 511cm i 451 cm (2019). Kolejny ciekawy okaz z tego traktu to chyba najpiękniejszy i najdorodniejszy (lecz nie najgrubszy) w Puszczy Zielonka dąb bezszypułkowy o obw. 446cm (2018). Trakt Poznański jest także znany z bardzo licznych, dorodnych okazów dębów czerwonych, które rosną na ok. 2 km odcinku tego traktu.

Do najbardziej fotogenicznych należy dąb szypułkowy rosnący w Odrzykożuchu, o obwodzie 475cm (2018). Zawdzięcza to nie tylko swej urodzie ale również korzystnemu położeniu, na środku śródleśnej polany. Dąb ma w pniu widoczną betonową plombę. Niestety obecnie wyraźnie pogarsza się jego stan zdrowia. Od strony południowej zaczęła odpadać kora, odsłaniając spróchniałe wnętrze.

Jednym z najpiękniejszych jest dąb szypułkowy rosnący na skraju lasu, w okolicach Worowa. Posiada on prosty pień o obwodzie 482cm (2019) ze śladem po uderzeniu pioruna i bardzo szeroką koronę. W jego bliskim sąsiedztwie rośnie wyjątkowych rozmiarów czeremcha zwyczajna. Jest ona drzewem o najprawdopodobniej pojedynczym pniu i szerokiej zdrowej koronie. Obwód jej pnia wynosi aż 190cm (2019), na wysokości 0,4m.

Niemal zupełnie nieznane a godne nagłośnienia są dwie cudowne aleje klonów: przy drodze ze Sławicy do Łopuchówka oraz przy drodze z Pawłowa Skockiego do leśn. Miączynek. Najgrubsze klony zwyczajne z tych alei osiągają 3,4 – 3,8 m w obwodzie pnia (2019). Oba obiekty szczególnie piękne są w porze kwitnienia, w kwietniu oraz jesienią, w czasie przebarwiania się liści.

Na polanie wokół Dąbrówki Kościelnej zobaczyć można najgrubsze jawory Puszczy Zielonka. Trzy okazy stoją przy drodze do Dzwonowa (najgrubszy – 391 cm/2020) a kolejny (334cm/2020) - przy bramie wjazdowej do gospodarstwa agroturystycznego. Są to wyjątkowo urodziwe drzewa.

Bardzo malowniczą parę stanowią dwa kasztanowce białe rosnące przy wejściu do arboretum w Zielonce. Grubszy, poważnie uszkodzony po stracie jednego z trzech konarów, ma obwód 429cm (2020) na wys. 0,4m a chudszy to okaz zdrowia i siły o obwodzie 337cm na wys. 1m (2020).

Wreszcie należałoby wspomnieć o drzewie, którego rozmiary są prawdopodobnie wyjątkowe nawet w skali kraju. Jest to klon jesionolistny, rosnący przy trakcie Owińska – Mielno. Drzewo to ma pojedynczy pień o obwodzie 369 cm (2020). Niestety, rekordzista stracił już niemal wszystkie swe potężne konary. Pień jednak pokrył się gąszczem odrostów i drzewo wcale się nie poddaje!

Przedstawione drzewa to tylko garść spośród tych najciekawszych okazów rosnących w Puszczy Zielonka. Wszystkie opisane powyżej oraz wiele innych można obejrzeć na stronie Rejestr Polskich Drzew Pomnikowych (rpdp.hostingasp.pl).

Piotr Fonfara, Członek Sekcji


  

Puszcza Zielonka is a large forest complex with an area of over 120 square kilometers, located to the north-east of the city of Poznań. Part of this complex is under reserve protection. A small arboretum has been operating there since 1979. About a hundred trees with the status of a nature monument grow in the Zielonka Forest. The best known is the beech from "Uroczysko Maruszka" with a trunk circumference of 456 cm (2028), and the thickest oaks have trunks of up to 6 m in circumference. The author of the note, Piotr Fonfara, is a member of the Monumental Trees Section.

Piotr Fonfara

2020-09-09
Buk na Uroczysku Maruszka, 02.05.2011 r.; GPS 52,5142 17,0953. Fot. Piotr Fonfara

2020-09-09
Aleja bukowa w Dzwonowie, 14.11.2010 r.; GPS 52,5927 17,1409. Fot. Piotr Fonfara

2020-09-09
Sosna Masztowa, 22.09.2007 r.; GPS 52,5134 17,1050. Fot. Piotr Fonfara

2020-09-09
Klon 3p. k. Leśn. Annowo, 09.10.2007 r.; GPS 52,4930 17,005900. Fot. Piotr Fonfara

2020-09-09
Dęby przy Trakcie Poznańskim 15.04.2011 r.; GPS 52.5070 17.0637. Fot. Piotr Fonfara

2020-09-09
Dąb w Odrzykożuchu, 21.08.2015 r.; GPS 52,5269 17,1284. Fot. Piotr Fonfara

2020-09-09
Dąb k. Worowa, 17.03.2012 r., GPS 52,5976, 17,0762. Fot. Piotr Fonfara

2020-09-09
Czeremcha k. Worowa, 17.03.2012 r., GPS 52,5972 17,0763. Fot. Piotr Fonfara

2020-09-09
Najgrubszy klon zw. przy drodze ze Sławicy do Łopuchówka, 23.10.2013 r.;
GPS N 52,605900 E 17,113100. Fot. Piotr Fonfara

2020-09-09
Jawory k. Dąbrówki Kościelnej, 01.11.2011 r.; GPS 52,5688 17,1631. Fot. Piotr Fonfara

2020-09-09
Kasztanowce przy arboretum w Zielonce, 03.04.2011 r.; GPS 52,5546 17,1101. Fot. Piotr Fonfara

2020-09-09
Klon jes. przy trakcie Owińska - Mielno, 28.04.2012 r.; GPS 52,5039 17,0219.
Fot. Piotr Fonfara

Wstecz